(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.62. అధ్యాయః 062
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
పాంచాలాదిభిర్భీమస్తుతిః॥ 1 ॥ కృష్ణాదుర్యోధనయోః పరస్పరగర్హణం॥ 2 ॥
దుర్యోధనేనాత్మస్తుతౌ తన్మూర్ధి గంధర్వైః పుష్పవర్షణం॥ 3 ॥
భీష్మాదిమరణేన దుఃఖితానాం పాండవానాం కృష్ణేన సమాశ్వాసనం॥ 4 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 9-62-0x(5244)(63632)
హతం దుర్యోధనం దృష్ట్వా భీమసేనేన సంయుగే।
పాండవాః సృంజయాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ॥ 9-62-1(63633)
స·ంజయ ఉవాచ। 9-62-2x(5245)
హతం దుర్యోధనం దృష్ట్వా భీమసేనేన సంయుగే।
సింహేనేవ మహారాజ మత్తం వనగజం యథా॥ 9-62-2(63634)
ప్రహృష్టమనసస్తత్ర కృష్ణేన సహ పాండవాః।
పాంచాలాః సృంజయాశ్చైవ నిహతే కురునందనే।
ఆవిధ్యన్నుత్తరీయాణి సింహనాదాంశ్చ నేదిరే॥ 9-62-3(63635)
నైతాన్హర్షసమావిష్టానియం సేహే వసుంధరా॥ 9-62-4(63636)
ధనూంష్యేకే వ్యాక్షిపంత జ్యాశ్చాప్యన్యే తథాఽక్షిపన్।
దధ్మురన్యే మహాశంఖానన్యే జఘ్నుశ్చ దుందుభీన్॥ 9-62-5(63637)
చికీడుశ్చ తథైవాన్యే జహసుశ్చ తవాహితాః।
అబ్రువంశ్చాసకృద్వీరా భీమసేనమిదం వచః॥ 9-62-6(63638)
దుష్కరం భవతా కర్మ రణేఽద్య సుమహత్కృతం।
కౌరవేయం రణే హత్వా గదయాఽతికృతశ్రమం॥ 9-62-7(63639)
ఇంద్రేణేవ హి వృత్రస్య వధం పరమసంయుగే।
త్వయా కృతమమన్యంత శత్రోర్వధమిమం జనాః॥ 9-62-8(63640)
చరంతం వివిధాన్మార్గాన్మండలాని చ సర్వశః।
దుర్యోధనమిమం శూరం కోఽన్యో హన్యాద్వృకోదరాత్॥ 9-62-9(63641)
వైరస్య చ గతః పారం త్వమిహాన్యైః సుదుర్గమం।
అశక్యమేతదన్యేన సంపాదయితుమీదృశం॥ 9-62-10(63642)
కుంజరేణేవ మత్తేన వీరసంగ్రామమూర్ధని।
దుర్యోధపశిరో దిష్ట్యా పాదేన మృదితం త్వయా॥ 9-62-11(63643)
సింహేన మహిషస్యేవ కృత్వా సంగరముత్తమం।
దుఃశాసనస్య రుధిరం దిష్ట్యా పీతం త్వయాఽనఘ॥ 9-62-12(63644)
యే విప్రకుర్వన్రాజానం ధర్మాత్మానం యుధిష్ఠిరం।
మూర్ధ్ని తేషాం కృతః పాదో దిష్ట్యా తే స్వేన కర్మణా॥ 9-62-13(63645)
అమిత్రాణామధిష్ఠానాద్వధాద్దుర్యోధనస్య చ।
భీమ దిష్ట్యా పృథివ్యాం తే ప్రథితం సుమహద్యశః॥ 9-62-14(63646)
ఏవం నూనం హతే వృత్రే శక్రం నందంతి బందినః।
తథా త్వాం నిహతామిత్రం వయం నందామ భారత॥ 9-62-15(63647)
దుర్యోధనవధే యాని రోమాణి హృషితాని నః।
అద్యాపి న వికృష్యంతే తాని తద్విద్ధి భారత।
ఇత్యబ్రున్భీమసేనం వాతికాస్తత్ర సంగతాః॥ 9-62-16(63648)
తాన్హృష్టాన్పురుషవ్యాఘ్రాన్పాంచాలాన్పాండవైః సహ।
బ్రువతోఽసదృశం తత్ర ప్రోవాచ మధుసూదనః॥ 9-62-17(63649)
న న్యాయ్యం నిహతం శత్రుం భూయో హంతుం నరాధిపాః।
అసకృద్వాగ్భిరుగ్రాభిర్నిహతో హ్యేష మందధీః॥ 9-62-18(63650)
తదైవైష హతః పాపో యదైవ నిరపత్రపః।
లుబ్ధః పాపసహాయశ్చ సుహృదాం శాసనాతిగః॥ 9-62-19(63651)
బహుశో విదురద్రోణకృపగాంగేయసృంజయైః।
పాండుభ్యః ప్రార్థ్యమానోఽపి పిత్ర్యమంశం న దత్తవాన్॥ 9-62-20(63652)
నైవ తేభ్యోఽద్య మిత్రం వా శత్రుర్వా పురుషాధమః।
కిమనేన వితున్నేన వాగ్భిః కాష్ఠసధర్మణా॥ 9-62-21(63653)
రథేష్వారోహత క్షిప్రం గచ్ఛామో వసుధాధిపాః।
దిష్ట్యా హతోఽయం పాపాత్మా సామాత్యజ్ఞాతిబాంధవః॥ 9-62-22(63654)
ఇతి శ్రుత్వా త్వధిక్షేపం కృష్ణాద్దుర్యోధనో నృపః।
అమర్షవశమాపన్న ఉదతిష్ఠద్విశాంపతే॥ 9-62-23(63655)
స్ఫిగ్దేశేనోపవిష్టః స దోర్భ్యాం విష్టభ్య మేదినీం।
దృష్టిం భ్రూసంకటాం కృత్వా వాసుదేవే న్యపాతయత్॥ 9-62-24(63656)
అర్ధోన్నతశరీరస్య రూపమాసీన్నృపస్య తు।
క్రుద్ధస్యాశీవిషస్యేవ చ్ఛిన్నపుచ్ఛస్య భోగినః॥ 9-62-25(63657)
ప్రాణాంతకరిణీం ఘోరాం వేదనామప్యచింతయన్।
దుర్యోధనో వాసుదేవం వాగ్భిరుగ్రాభిరార్దయత్॥ 9-62-26(63658)
కంసదాసస్య దాయాద న తే లజ్జాఽస్త్యనేన వై।
అధర్మేణ గదాయుద్ధే యదర్హం వినిపాతితః।
ఊరూభింధీతి భీమస్య స్మృతిం మిథ్యాప్రయచ్ఛతా॥ 9-62-27(63659)
కిం న విజ్ఞాతమేతన్మే యదర్జునమవోచథాః।
ఘాతయిత్వా మహీపాలానృజుయుద్ధాన్సహస్రశః।
జిహ్మైరుపాయైర్బహుభిర్న తే లజ్జా న తే ఘృణా॥ 9-62-28(63660)
అహన్యహని శూరాణాం కుర్వాణః కదనం మహత్।
శిఖండినం పురస్కృత్య ఘాతితస్తే పితామహః॥ 9-62-29(63661)
అశ్వత్థాంనః సనామానం హత్వా నాగం సుదుర్మతే।
ఆచార్యో న్యాసితః శస్త్రం కిం తన్న విదితం మయా॥ 9-62-30(63662)
స చానేన నృశంసేన ధృష్టద్యుంనేన వీర్యవాన్।
పాత్యమానస్త్వయా దృష్టో న చైనం త్వమవారయః॥ 9-62-31(63663)
వధార్థం పాండుపుత్రస్య యాచితాం శక్తిమేవ చ।
ఘటోత్కచే వ్యంసయతః కస్త్వత్తః పాపకృత్తమః॥ 9-62-32(63664)
ఛిన్నహస్తః ప్రాయగతస్తథా భూరిశ్రవా బలీ।
త్వయాఽభిసృష్టేన హతః శైనేయేన దురాత్మనా॥ 9-62-33(63665)
కుర్వాణశ్చోత్తమం కర్మ కర్ణః పార్థజిగీషయా।
వ్యంసనేనాశ్వసేనస్య పన్నగేంద్రస్య వై పునః॥ 9-62-34(63666)
పునశ్చ పతితే చక్రే వ్యసనార్తః పరాజితః।
పాపితః సమరే కర్ణశ్చక్రవ్యాగ్రోఽగ్రణీర్నృణాం॥ 9-62-35(63667)
యది మాం చాపి కర్ణం చ భీష్మద్రోణౌ చ సంయుగే।
ఋజునా ప్రతియుధ్యేథా న తే స్యాద్విజయో ధ్రువం॥ 9-62-36(63668)
త్వయా పునరనార్యేణ జిహ్మమార్గేణ పార్థివాః।
స్వధర్మమనుతిష్ఠంతో వయం చాన్యే చ ఘాతితాః॥ 9-62-37(63669)
`త్వయా మాయావినా కృష్ణ మాయాం కర్మప్రమోషిణీం।
కృత్వా హతః సింధుపతిః కిం తన్న విదితం మమ'॥ 9-62-38(63670)
వాసుదేవ ఉవాచ। 9-62-39x(5246)
హతస్త్వమసి గాంధారే సభ్రాతృసుతబాంధవః।
సగణః ససుహృచ్చైవ పాపం మార్గమనుష్ఠితః॥ 9-62-39(63671)
తవైవ దుష్కృతైర్వీరౌ భీష్మద్రోణౌ నిపాతితౌ।
కర్ణశ్చ నిహతః సంఖ్యే తవ శీలానువర్తకః॥ 9-62-40(63672)
యాచ్యమానం మయా మూఢ పిత్ర్యమంశం న దిత్ససి।
పాండవేభ్యః స్వరాజ్యం చ లోభాచ్ఛకునినిశ్చయాత్॥ 9-62-41(63673)
విషం తే భీమసేనాయ దత్తం సర్వే చ పాండవాః।
ప్రదీపితా జతుగృహే మాత్రా సహ సుదుర్మతే॥ 9-62-42(63674)
సభాయాం యాజ్ఞసేనీ చ కృష్టా ద్యూతే రజస్వలా।
తదైవ తావద్దుష్టాత్మన్వధ్యస్త్వం నిరపత్రప॥ 9-62-43(63675)
అనక్షజ్ఞం చ ధర్మజ్ఞం సౌబలేనాక్షవేదినా।
నికృత్యా యత్పరాజైషీస్తస్మాదసి హతో రణే॥ 9-62-44(63676)
జయద్రథేన పాపేన యత్కృష్ణా క్లేశితా వనే।
యాతేషు మృగయాం చైవ తృణబిందోరథాశ్రమం॥ 9-62-45(63677)
అభిమన్యుశ్చ యద్బాల ఏకో బహుభిరాహవే।
త్వద్దోషైర్నిహతః పాప తస్మాదసి హతో రణే॥ 9-62-46(63678)
`కుర్వాణం కర్మ సమరే పాండవానర్థకాంక్షిణం।
యచ్ఛిఖండ్యవధీద్భీష్మం మిత్రార్థే న వ్యతిక్రమః॥ 9-62-47(63679)
స్వధర్మం పృష్ఠతః కృత్వా ఆచార్యస్త్వత్ప్రియేప్సయా।
పార్షతేన హతః సంఖ్యే వర్తమానోఽసతాం పథి॥ 9-62-48(63680)
ప్రతిజ్ఞామాత్మనః సత్యాం చికీర్షన్సమరే నిపుం।
హతవాన్సాత్వతో విద్వాన్సౌమదత్తిం మహారథం॥ 9-62-49(63681)
అర్జునః సమరే రాజన్యుధ్యమానః కదాచన।
నిందితం పురుషవ్యాఘ్రః కరోతి న కథంచన॥ 9-62-50(63682)
లబ్ధ్వాఽపి బహుధా ఛిద్రం వీరవృత్తమనుస్మరన్।
నిజఘాన రణే కర్ణం మైవం వోచః సుదుర్మతే॥ 9-62-51(63683)
దేవానాం మతమాజ్ఞాయ తేషాం ప్రియహితేప్సయా।
అర్జునస్య మహానాగం మయా వ్యంసితమస్త్రజం॥ 9-62-52(63684)
త్వం చ భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ ద్రోణో ద్రౌణాయనిస్తథా।
విరాటనగరే తస్య హ్యానృశంస్యేన జీవితాః॥ 9-62-53(63685)
స్మర పార్థస్య విక్రాంతం గంధర్వేషు కృతం తథా।
అధర్మం నాత్ర గాంధారే పాండవైర్యత్కృతం త్వయి॥ 9-62-54(63686)
స్వబాహుబలమాస్థాయ స్వధర్మేణ పరంతపాః।
జితవంతో రణే వీరాః పాపోసి నిధనం గతః'॥ 9-62-55(63687)
[యాన్యకార్యాణి చాస్మాకం కృతానితి ప్రభాషసే।
వైగుణ్యేన తవాత్యర్థం సర్వం హి తదనుష్ఠితం॥ 9-62-56(63688)
బృహస్పతేరుశనసో నోపదేశః శ్రుతస్త్వయా।
వృద్ధా నోపాసితాశ్చైవ హితం వాక్యం న తే శ్రుతభ్॥ 9-62-57(63689)
లోభేనాతిబలేన త్వం తృష్ణయా చ వశీకృతః।
కృతవానస్యకార్యాణి విపాకస్తస్య భుజ్యతాం॥] 9-62-58(63690)
దుర్యోధన ఉవాచ। 9-62-59x(5247)
అధీతం విధివద్దత్తం భూః ప్రభుక్తా ససాగరా।
మూర్ధ్ని స్థిమమిత్రాణాం కో ను స్వంతతరో మయా॥ 9-62-59(63691)
యదిష్టం క్షత్రబంధూనాం స్వధర్మమనుపశ్యతాం।
తదిదం నిధనం ప్రాప్తం కో ను స్వంతతరో మయా॥ 9-62-60(63692)
దేవార్హా మానుషా భోగాః ప్రాప్తా అసులభా నృపైః।
ఐశ్వర్యం చోత్తమం ప్రాప్తం కో ను స్వంతతరో మయా॥ 9-62-61(63693)
ససుహృత్సానుబంధస్చ స్వర్గం గంతాఽహమచ్యుత।
యూయం గర్హితసంకల్పాః శోచంతో వర్తయిష్యథ॥ 9-62-62(63694)
`న మే విషాదో భీమేన పాదేన శిర ఆహతం।
కాకా వా కంకగృధ్రా వా నిధాస్యంతి పదం క్షణాత్'॥ 9-62-63(63695)
సంజయ ఉవాచ। 9-62-64x(5248)
అస్య వాక్యస్య నిధనే కురురాజస్య ధీమతః।
అపతత్సుమహద్వర్షం పుష్పాణాం పుణ్యగంధినాం॥ 9-62-64(63696)
అవాదయంత గంధర్వా వాదిత్రం సుమనోహరం॥ 9-62-65(63697)
జగుశ్చాప్సరసో రాజ్ఞో యశః సంబద్ధమేవ చ।
సిద్ధాశ్చ ముముచుర్వాచః సాధుసాధ్వితి పార్థివ॥ 9-62-66(63698)
వవౌ చ సురభిర్వాయుః పుణ్యగంధో మృదుఃసుఖః।
వ్యరాజంశ్చ దిశః సర్వా నభో వైదూర్యసన్నిభం॥ 9-62-67(63699)
అత్యద్భుతాని తే దృష్ట్వా వాసుదేవపురోగమాః।
దుర్యోధనస్య పూజాం తు దృష్ట్వా వ్రీడాముపాగమన్॥ 9-62-68(63700)
హతాంశ్చాధర్మతః శ్రుత్వా శోకార్తాః శుశుచుర్హి తే।
భీష్మం ద్రోణం తథా కర్ణం భూరిశ్రవసమేవ చ॥ 9-62-69(63701)
తాంస్తు చింతాపరాందృష్ట్వా పాండవాందీనచేతసః।
ప్రోవాచేదం వచః కృష్ణో మేఘదుందుభినిస్వనః॥ 9-62-70(63702)
నైష శక్యోఽతిశీఘ్రాస్త్రస్తే చ సర్వే మహారథాః।
ఋజుయుద్ధేన విక్రాంతా హంతుం యుష్మాభిరాహవే॥ 9-62-71(63703)
ఉపాయాన్నిహతా హ్యేతే మయా తస్మాన్నరాధిపాః।
అన్యథా పాండవేయానాం నాభవిష్యజ్జయః క్వచిత్॥ 9-62-72(63704)
తే హి సర్వే మహేష్వాసాశ్చత్వారోఽతిరథా మువి।
అశక్యా ధర్మతో హంతుం లోకపాలైరపి స్వయం॥ 9-62-73(63705)
తథైవాయం గదాపాణిర్ధార్తరాష్ట్రో గతశ్రమః।
అశక్యో ధర్మతో హంతుం కాలేనాపి ది దండినా॥ 9-62-74(63706)
నైతన్మనసి కర్తవ్యం యదయం నిహతో నృపః।
మిథ్యాచర్యాచ్ఛలోపాయైర్బహవః శత్రవో హతాః॥ 9-62-75(63707)
పూర్వైరనుగతో మార్గో దేవైరసురఘాతిభిః।
సద్భిశ్చానుగతః పంథాః సర్వైరనుగమిష్యతే॥ 9-62-76(63708)
`ఏవం విధాత్రా విహితం స్వయమేషాం మహాత్మనాం।
దైవం పురుషకారేణ న శక్యమతివర్తితుం॥ 9-62-77(63709)
భూతం భవ్యం భవిష్యచ్చ నిమేషాద్యో హనిష్యతి।
కృతాంతమన్యథా కర్తుం నేచ్ఛేత్సోఽయం ధనంజయ॥' 9-62-78(63710)
కృతకృత్యాః స్మ సాయాహ్నే నివాసం రోచయామహే।
సాశ్వనాగరథాః సర్వే విశ్రాంయంతు నరాధిపాః॥ 9-62-79(63711)
వాసుదేవవచః శ్రుత్వా తదానీం పాండవైః సహ।
పాంచాలా భృశసంహృష్టా వినేదుః సింహసంఘవత్॥ 9-62-80(63712)
తతః ప్రాధ్మాపయచ్ఛంఖం పాంచజన్యం జనార్దనః।
`దేవదత్తం ప్రహృష్టాత్మా శంఖప్రవరమర్జునః॥ 9-62-81(63713)
అనంతవిజయం రాజా కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
పోండ్రం దధ్మౌ మహాశంఖం భీమకర్మా వృకోదరః॥ 9-62-82(63714)
నకులః సహదేవశ్చ సుఘోషమణిపుష్పకౌ।
ధృష్టద్యుంనస్తథా జైత్రం సాత్యకిర్నందివర్ధనం॥ 9-62-83(63715)
తేషాం నాదేన మహతా శంఖానాం భరతర్షభ।
ఆపుపూరే నభః సర్వం పృథివీ చ చచాల హ॥ 9-62-84(63716)
తతః శంఖాశ్చ భేర్యశ్చ పణవానకగోముఖాః।
పాండుసైన్యేష్వవాద్యంత స శబ్దస్తుములోఽభవత్॥ 9-62-85(63717)
అస్తువన్పాండవానన్యే నిర్భీశ్చ స్తుతిమంగలైః'।
హృష్టా దుర్యోధనం దృష్ట్వా నిహతం పురుషర్షభాః॥ ॥ 9-62-86(63718)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి గదాయుద్ధపర్వణి ద్విషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 62 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-62-21 నైష యోగ్యోఽద్య మిత్రం వేతి ఝ.పాఠః॥
9-62-62 ద్విషష్టితమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.